In gesprek met Ted Oonk over haar werk in het café van het het Breda’s Museum. Ted Oonk studeerde onlangs af aan de masteropleiding Fotografie van AKV|St.Joost.
Op de eerste verdieping van het museum is het werk van Ted het eerste dat
je ziet. Een bewegende foto van Pim, de zus van Ted, op een paard. Soms
kijkt Pim naar Ted, nonverbaal communiceren ze met elkaar. Links naast deze bewegende foto ligt het fotoboek 'Instant perceptions' met foto's van Pim, maar ook door Pim. Zoals het hieronder afgebeelde zelfportret. Er zijn nog twee bewegende foto's te zien. Een van Pim in de auto met haar vader op weg ergens naartoe. En ook is er een bewegende foto van Pim met natte haren en een handdoek om in een douchebak. Aan de muur boven een bankje hangt een koptelefoon. Wat je hoort is Pim in gesprek met haar moeder over een bikini.
Polaroids door Pim uit het fotoboek Instant perceptions
Je hebt gekozen voor bewegend beeld. Wil je hiermee voorkomen dat Pim tot object wordt gemaakt?
Je wordt als toeschouwer door het bewegende beeld gedwongen om echt te kijken, om voor het beeld dat je ziet de tijd te nemen. Het is niet statisch. Er ontstaat een tijdsspanne.
Er is in elk beeld sprake van communicatie over en weer. Dat wordt zichtbaar door het gebruik van bewegend beeld.
In het filmpje van Pim in de douche en het filmpje van Pim op het paard zie ik niet alleen haar, maar zij ziet mij ook, er is contact. Pim is in elk filmpje bewust van de camera die haar waarneemt en van mij die de regie over de camera heeft.
Ook het contact tussen mijn ouders en Pim wordt zichtbaar. Zowel het filmpje van mijn vader met Pim in de auto als in het geluidsfragment van mijn moeder in gesprek met Pim.
En Pim geeft inzicht in haar contact met de wereld via de Polaroid fotoreeks. Er ontstaan zo eigenlijk drie vormen van contact en interactie.
Wat vindt Pim ervan onderwerp te zijn van je werk?
Ze vindt het niet erg. Soms vindt ze het zelfs leuk in het middelpunt te staan, ze is heel extravert. Op de opening van de expositie moest ze zelfs huilen, zo mooi vond ze het. Ze heeft die dag ook op haar manier mensen uitleg gegeven bij mijn werk: "Dit ben ik op mijn paard".
Waarom heb je ervoor gekozen een geluidsfragment toe te voegen?
Omdat juist in dat fragment de botsing tussen normaal en niet normaal onmiskenbaar naar voren komt. De moeilijkheid van het opvoeden van iemand met het syndroom van down. Hoe communiceer je met elkaar? Hoe bereik je elkaar?
In het fragment van de autorit zie je tegelijkertijd ook hoe liefdevol de relatie tussen Pim en mijn ouders is, en dat ze elkaar dus wel degelijk met elkaar in contact staan.
Zo laat ik zien dat het opvoeden van iemand met down een moeilijke opgave is die veel geduld vergt. Daarnaast laat ik ook de liefde zien tussen ouder en kind die iedereen herkent.
Je beschrijft in de catalogus het moment dat de beperking van Pim ontdekt wordt. Dat is nog niet direct bij de geboorte maar een halve dag later.
Dat omslagmoment is inderdaad fascinerend, ik denk daar vaak over na. Hoe kijken anderen hier tegen aan? Hoe gaat men ermee om als iemand op een bepaald moment van zijn leven beperkt raakt? Het is natuurlijk lastig hier een eenduidig antwoord op te vinden, maar dat is ook niet de bedoeling. Het is belangrijk dat je nadenkt over deze overgangen en hoe we daar persoonlijk mee omgaan.
De massa zal zich niet anders gaan gedragen.
Vroeger dacht ik dat ik dat kon veranderen, het gedrag van ‘normale’ mensen ten opzichte van mensen met een beperking. Die hoop heb ik ondertussen opgegeven, ik realiseer me dat ik niet met mijn vinger kan gaan wijzen. Ik ben nu blij als de toeschouwer door mijn werk bewust wordt van zijn eigen houding of gedachten ten opzichte van iemand met een beperking.
Hoe ga je nu verder? Blijf je onderzoek doen naar de belevingswereld van de (beperkte) ander?
Dit project met mijn zus is nu klaar. Ik heb hier nu twee jaar aan gewerkt. Misschien komt Pim nog een keer terug in de toekomst, maar voor nu is het even mooi. Pim is aanleiding geweest voor dit onderzoek. Wat me aanspreekt binnen dit kader is het feit dat Pim op een bepaalde manier niet kan delen en dus eenzaam is. Die eenzaamheid houdt me wel bezig en daar wil ik mee verder.
Je laat veel verschillende invalshoeken zien om je te kunnen inleven in Pim’s belevingswereld. Door Pim's polaroidreeks kun je een blik door haar ogen werpen. Maar we kunnen nooit beleven zoals zij, als de ander. En zij kan ook niet weten wat het is om zonder het syndroom van down door het leven te gaan. Is dat de eenzaamheid die je bedoelt?
Ja, zij kan een bepaald aspect van haar belevingswereld niet delen. Mijn eindexamenwerk bij Minerva ging ook over eenzaamheid. Het waren foto’s van personen in een omgeving die niet klopt. Ruimtes die je in principe juist niet zou gebruiken voor een foto of filmstill. Een omgeving die, bewust gekozen, knullig overkomt ten opzichte van de persoon op de voorgrond.
In mijn huidige werk bevraag ik opnieuw de betekenis van het begrip ‘normaal’. Op een andere, meer indirecte manier. Het duurt even voordat de kijker zich realiseert dat het niet de vraag is wat normaal is en wat niet, maar dat het gaat om de vervreemding van de standaard. En die vervreemding, een soort indirecte eenzaamheid, ervaar je sterker wanneer je wordt geconfronteerd met een beperkte ander dan in confrontatie met een ‘normale’ ander.
Wat me op dit moment in mijn werk bezighoudt is het leven van expatvrouwen. Dat gaat eigenlijk ook over eenzaamheid maar juist weer meer direct. Expatvrouwen zijn vrouwen die met hun man naar het buitenland vertrekken voor de baan van hun man.
Mijn moeder was ook expatvrouw. Ik heb met mijn ouders de eerste negen jaar van mijn leven in Thailand en Oman gewoond. Het leven van expatvrouwen is iets dat ik misschien ga onderzoeken binnen mijn werk.
Eenzaamheid en perfectie zijn twee begrippen die me momenteel bezighouden in de ontwikkeling van nieuw werk.
En je plannen voor komend jaar?
De film van Pim met mijn vader in de auto wil ik graag nog verder uitbreiden. Autoritten zijn in de filmwereld een genre op zich, ik vind het leuk om met dat gegeven te spelen.
Misschien wil ik ook het fotoboek ‘Instant perceptions’ met foto’s door en van Pim uitbrengen.
In september begin ik daarnaast aan de studie Kunsten, cultuur en media in Groningen. Ik wil verder gaan studeren en dat combineren met het maken van eigen werk.
www.tedoonk.nl
Tekst door: Marinke Marcelis, september 2010
